zaterdag 31 oktober 2009

Adel van de geest

7 reacties

Met tv-kijken loop ik altijd een beetje achter. Daarom kon het gebeuren dat ik gisteravond pas de aflevering Boeken van 18 oktober zag. Wim Brands gaat in gesprek met Rob Riemen, oprichter van het Nexus Instituut (een platform voor het intellectuele debat), over zijn boek Adel van de geest. Dat was weer even smullen zeg. Riemen schrijft over het verraad der intellectuelen, omdat teveel intellectuelen in zijn ogen zijn gepolitiseerd. Hij opent zijn gedreven én heldere betoog met de schone woorden:
In het leven is het Boek, Cultuur, de Adel van de Geest per definitie oneindig belangrijker dan Geld, Macht of Aanzien.

Oké, gaan we die kant op, kom maar op dan!

Wat volgt is een inspirerend gesprek over datgene waar het in het leven werkelijk om draait, over de crisis in ons beschavingsideaal, over de rol van de intellectuelen, om tot slot uit te komen bij het 'fenomeen Wilders' als resultaat van ons eigen falen. Pijnlijk? Nee hoor, heel logisch als je Riemens gedachtegang volgt.

Natuurlijk moet u gewoon zelf de aflevering even bekijken. Kost maar 25 minuten van uw waardevolle dag. Als opwarmertje hier alvast een bloemlezing van zijn mooiste uitspraken.
Het gaat in het leven om in waarheid leven, schoonheid scheppen en recht doen. Niet voor niets zijn het in totalitaire regimes altijd dichters, denkers en kunstenaars die het eerst de mond gesnoerd moeten worden. Pas als je in staat bent om jezelf die dingen eigen te maken, ben je vrij.

De firma Bedrog kent een aantal filialen: de Intellectuelen, de Universiteiten, de Media en de Politiek. Iedereen doet niet wat het behoort te doen. Het gaat o.a. mis op het moment dat intellectuelen werkelijk denken dat ze meer invloed kunnen uitoefenen als ze macht hebben, als ze een bepaalde pilotieke positie hebben, als ze zelf niet meer geloven in wat waarheid is, als ze niet meer weten wat het betekent om je ziel te cultiveren. Dan wordt de werkelijkheid gereduceerd tot politiek.

De Adel van de Geest is een vergeten ideaal, omdat we in de volmaakte kitschmaatschappij leven. Het gaat om geld, macht en aanzien. En alles moet vooral ook aangenaam en makkelijk zijn. We meten de kwaliteit van ons leven niet meer af aan of iets waarde heeft of niet, maar aan of het leuk en lekker is.

Als we denken dat vrijheid alleen is 'ik moet kunnen laten en zeggen waar ik zin in heb', als we zo bang zijn geworden voor de tragische dimensie van het bestaan, dan is het eindresultaat daarvan de totale, volmaakte leegte. Die leegte en die zielloosheid zegt alles over het feit dat we uiteindelijk de liefde voor het leven zijn kwijtgeraakt.

Treurig? Nee hoor, ik vond het allemaal weer heel verfrissend en inspirerend. En herkenbaar. De oplossing? Dat is duidelijk, die ligt in het verleden. Ken uw klassiekers, dat is zijn boodschap. Met wat Riemen betreft bovenaan die leeslijst de volledige Brieven van Van Gogh. Want degene die kiest voor de pot met goud zal het in het leven uiteindelijk afleggen tegen degene die kiest voor het boek. Punt.

Foto

donderdag 29 oktober 2009

Met trots: de tweede groep!

22 reacties
In april zijn we gestart met een pilotgroep 23onderwijsdingen. Negen mediathecarissen beleefden de cursus op negen verschillende manieren. Voor de zomervakantie ging bijna iedereen over de finish. We hebben er van geleerd. Dat het best veel is, dat je feeling moet hebben met deze manier van leren, dat je redelijk computervaardig moet zijn om alle dingen te kunnen plaatsen en alle oefeningen te kunnen maken. En vooral ook dat er meer fysieke begeleiding gewenst is, als stok achter de deur, als steuntje in de rug.

In het augustusnummer van Mediacoach verscheen mijn artikel over deze pilot, met de belangrijkste reacties uit de groep, met wat do's en don't voor bibliotheken en met de vernieuwde werkvorm die we hebben ingevoerd. Volgens mij hebben we zo de startende bibliotheken goede handvatten gegeven en is de cursus hierdoor nog beter geworden.

Of dat zo is, ga ik de komende vier maanden ontdekken. Gister was de aftrap van de tweede groep deelnemers. Of eigenlijk ook een beetje de eerste groep. Want dit keer is het voor 't echie! Een verplichte bijscholing voor zeven - net geïnstalleerde - ICT-coaches en twee mediathecarissen van Scholengemeenschap Twickel en een scholingskans voor vijf medewerkers van het Studielandschap van de Hogeschool Edith Stein. Omdat hun coördinator zo vreselijk enthousiast uit de pilot was teruggekomen. Veertien mannen en vrouwen sterk, veertien verschillen in kennis, vaardigheid en motivatie. Een leuke club dus. Drie coaches van Bibliotheek Hengelo gaan deze kanjers veilig naar de thuishaven navigeren.

Het was een intensieve middag. Maar toch, na een introductie op de eerste helft van de cursus en het samen doorlopen van de begindingen, ging iedereen mooi met een eigen weblog en een account bij netvibes naar huis. De feeds kunnen worden toegevoegd, het spelen, bloggen, reageren en ontdekken kan beginnen. En ook leuk: de groep kwam wat afwachtend en in sommige gevallen zelfs helemaal blanco binnen, maar bij het afscheid nemen zat de stemming er aardig in. 't Was wel veel, maar 't was ook wel leuk.

Dat belooft wat! In december komen we weer bij elkaar. Terugkijken, ervaringen delen en een inleiding op deel twee. Ben benieuwd hoe de verschillende vlaggen dan wapperen.

Cursisten en coaches, veel succes.
Ik ga jullie volgen!

zondag 25 oktober 2009

De archaïsche stilte van het boek

4 reacties
Een jaar geleden in Maastricht gekocht, nu pas gelezen: Eindelijk buiten van de Vlaamse filosofe Ann Meskens. De ondertitel zegt genoeg: filosofische stadswandelingen. Meskens houdt van wandelen, het liefst door de stad, haar stad, Mechelen.

De geschiedenis zit vol met filosofen die graag wandelden. Om gedachten op te doen of om ze juist kwijt te raken. De natuur in, weg van het volk of juist door de drukbevolkte straten van de stad, om dicht bij de mensen te zijn. Het levert in alle gevallen dezelfde ervaring op: vanaf de eerste stap stappen ze de oneindige vrijheid van de wandelruimte in.

De stadswandelingen van Meskens leveren een aantal filosofische mijmeringen op, omringd door citaten van de grote filosofen. Mijmeringen over het mondige individu & de zwijgende massa, over stad en platteland, over toerisme, over shoppen, over de kracht van herinneringen.

De kracht van het boek zit voor mij in het slot. Een aanklacht tegen het oorlogsgeweld via een ode aan het Stabat Mater. Een ode aan de ontroostbare moeder die achterblijven na het sterven van haar kind; een naamloze soldaat in een (uitzichtloze) oorlog. Het beroemde gedicht heeft veel componisten geïnspireerd tot het componeren van hun eigen Stabat Mater, waarvan de versie van Pergolesi misschien wel de mooiste is. Meskens geeft in dit essay de ministers en generaals, die hun oorlogsverklaring tekenen, het gezicht van de mensen die het werkelijke gevecht leveren. Een indringende mijmering.

Bijna nog mooier wordt het als Meskens in het nawoord een verbinding legt tussen de stad en taal. Waarmee ze in de eerste plaats haar drang tot wandelen én schrijver verantwoordt. Maar de treffende vergelijking inspireert mij - als huismus pur sang - om weer eens met andere ogen naar mijn stad en mijn taal te kijken.
Hoeveel woorden zijn er nodig voor een zin, hoeveel gedachten voor een verhaal, hoeveel essays voor een boek?
Ludwig Wittgenstein vroeg zich in zijn Filosofische onderzoekingen af hoeveel huizen en straten er nodig zijn vooraleer een stad een stad wordt. Het was geen andere vraag. Volgens hem was de taal opgebouwd zoals een oude stad:
"Een wirwar van steegjes en pleintjes, oude en nieuwe huizen, en huizen waar in verschillende tijden stukken zijn aangebouwd; en dit alles omgeven door een aantal nieuwe buitenwijken met rechte en regelmatige straten en met gelijkvormige huizen."
Men wandelt er met plezier rond. Men raakt er soms de weg kwijt. Men struikelt al eens over een steen. Af en toe loopt men tegen de muur. Net zoals in de echte stad. En men vraagt zich plots verwonderd af: waar wilde men eigenlijk naartoe en wat wilde men onderweg nog zeggen?

Het laatste citaat lijkt tijdloos en mag op dit biblioblog niet ontbreken.
De krant wordt al meer van boven naar beneden gelezen, film en reclame dwingen het schrift volledig tot dictatoriale verticaliteit. En eer een tijdgenoot ertoe komt een boek open te slaan, is op zijn ogen reeds zo'n dicht gedwarrel aan wisselende, kleurige, botsende letters neergedaald, dat zijn kansen om nog binnen te dringen in de archaïsche stilte van het boek gering geworden zijn.
- Walter Benjamin, Eenrichtingstraat (1918)

En als ik - wandelend of niet - om me heen kijk, is dat vooral wat mij soms zo tegenstaat: de 'dictatoriale' informatie-overload en het gebrek aan 'archaïsche stilte'. Ouderwets? Misschien. Maar wel mooi gezegd, toch?

zaterdag 24 oktober 2009

Waar ons land inspireert

9 reacties

Ik weet niet precies waar het 'em in zit, maar als ik het Geuldal in rijd, is het altijd een beetje alsof ik thuis kom. En de beginnende herfst is een prachtig seizoen om van dit schoons te genieten. Dit heuvellandschap is een goed bewaard geheim. Maastricht is voor mij de stad van de bijzondere winkels, de fijne straatjes, de oude panden, de kinderkopjes, het zachte taaltje, de donkere kerken en het met lef chique durven zijn. België is hele andere koek, maar ook Luik is langzaam van een lelijk eendje in een bijna volwassen zwaan veranderd. Al met al is het een heel Duits geörienteerd gebied met veel vakwerkhuisjes en veel Gemütlichkeit. Perfect voor een wandel-winkelcombinatie. Dus er zijn weer heel wat kilometers afgelegd en heel wat verwencalorieën verwerkt. Het gewone leven kan weer beginnen.

zondag 18 oktober 2009

Herfstvakantie is... aansterken!

15 reacties
De herfstreis naar het zuiden staat weer voor de deur. Al tien jaar traditie. Gaat dat dan nooit vervelen? Dacht het niet. De mooiste natuur en de mooiste stad van ons land binnen handbereik. Dit jaar ga ik de zuivere herfstlucht, de frisse herfstkleuren en -geuren en het lekkere herfsteten vooral gebruiken om weer wat aan te sterken. Dit jaar gaan alle stekkers er echt even uit: Scribbles gaat offline haar eigen accu weer opladen!

Voor de thuisblijvers hier een serie foto's van de laatste twee jaar, velen nog niet eerder gepubliceerd. Kunt u zelf zien waarom Epen, Maastricht en het Geuldal nooit vervelen. Tot later.

vrijdag 16 oktober 2009

De Canon in Schoolbieb

11 reacties

Ik wist dat ze er mee bezig waren, maar deze week zijn de bibliotheken er officieel over geïnformeerd: Schoolbieb.nl is verrijkt met dossiers bij alle 50 onderwerpen uit de Canon van Nederland. Ter gelegenheid van de Week van de Geschiedenis is er een flinke promotie op gezet. Alles is gemaakt op verzoek van Kunst van Lezen, omdat we als bibliotheken het onderwijs een literaire en informatieve ondersteuning willen én kunnen bieden bij hun verplichting de canonvenster in het curriculum te behandelen.

Er zijn dossiers voor leerkrachten en leerlingen van het primair onderwijs en voor docenten en scholieren VMBO 1 en 2. Elk dossier bevat behalve een korte inleiding op het onderwerp ook een wisselende combinatie van nieuwsberichten, links, artikelen, boeken, lespakketten (lesbrieven, webkwesties, etc.) en filmpjes. Zoals bij alle onderwerpen in Schoolbieb is er rekening gehouden met het niveau van de doelgroep, is het aantal verwijzingen overzichtelijk beperkt en bieden we het dossier alleen aan als het in de methodes van die leerjaren ook een rol speelt. Natuurlijk wordt er overal een link gelegd met de website Entoen.nu en verwijzen ze daar weer naar Schoolbieb. Daarnaast staan op Leesplein.nl 300 titels bij alle onderwerpen. Om te gebruiken in een les en voor juffen en meesters om uit te kiezen bij hun deelname aan De Nieuwe Schoolstrijd.

En dan kunnen docenten tot 1 februari ook nog gratis gebruik maken van alle 500 educatieve animaties van eduMedia over diverse onderwerpen uit de natuurwetenschappen.

Zo, en nu wil ik voorlopig geen kwaad woord meer horen over Schoolbieb. Ik heb in een korte post meer sites bij elkaar gelinkt dan ooit. De meesten van 'ons bibliotheken' zelf. En daar kunnen we best trots op wezen. Nu nog een partner vinden die dit met ons wil blijven doorontwikkelen en exploiteren. Zou dat geen leuk kadootje zijn voor 2010!

maandag 12 oktober 2009

Ik wil wel stilzitten...

6 reacties
...maar m'n benen kriebelen zo. Een citaat van een jongetje dat zijn ADHD uitlegt. Ik moet daar vandaag ineens aan denken, want ik heb een soortgelijk gevoel. Ik wil wel bloggen, maar m'n lichaam is zo leeg.

Griep. Dat is lang geleden zeg. Ik was alweer vergeten hoe een beetje koorts je helemaal uitschakelt. Zere huid, dikke tong en keel en bij elke stap voelt het alsof iemand een klap op m'n kop geeft. Bah. En ik nog leuk denken dat ik al die vrije tijd mooi kan besteden aan bloggen en lezen enzo. Dacht het niet. Na elke actie is het weer enkele reis bank. Dat strijkgoed lacht me al twee dagen smalend toe. Straks.

Al m'n blogenergie is vandaag naar ons Bieblog gegaan. Dus voor nu moet u het even doen met een inspirerend filmje. Iets wat ik straks ook gewoon weer ga doen hoor, trapdansen! En er zit een leuk gedachte-experiment in. Hoe passen we The Fun Theory toe op lezen?



Met dank aan Eazy weer.

vrijdag 9 oktober 2009

Gewone kansen voor bijzondere mensen

0 reacties
Zo lang als de bibliotheek bestaat, ontvangen we schoolklassen - neem ik aan - en leren we kinderen informatie te vinden en beoordelen. Vroeger alleen in boeken, nu ook op internet. En die programma's zijn nog lang niet uitontwikkeld. Leerlijnen mediawijsheid schieten als paddestoelen uit de grond, iedereen is op zoek naar nog beter, completer en mediawijzer materiaal.

Groepen uit het speciaal onderwijs komen ook wel in de bibliotheek, maar dat is altijd een beetje... nou ja, zoeken. We bieden dezelfde programma's, de leerkracht bepaalt welke groep welk programma aan kan en in overleg passen we vooral de manier van werken aan. Meestal niet de inhoud. Met speciaal onderwijs kan dat nog net. Heel anders wordt het als je met een Cluster 3 school te maken hebt: kinderen met o.a. een verstandelijke beperking. Wat bied je dan? Toch hebben deze kinderen natuurlijk net zo goed recht op het leren omgaan met de computer en internet en hebben juist zij extra bescherming nodig op dat grote boze web.

Ik had daar nog niet bij stilgestaan, totdat ik vorige week via de nieuwsbrief van Vives gelinkt werd naar Willie Webwijs: een online en gratis (yes!) leerprogramma waarmee licht verstandelijk gehandicapten veilig en verantwoord het internet leren gebruiken. In 5 modules worden de belangrijkste vaardigheden op het gebied van chatten, e-mailen, webwinkelen en surfen voorgedaan, aangeleerd en getest. Goed plan!

Na het zien van het demofilmpje concludeer ik dat dit in de eerste plaats voor volwassen cursisten is gemaakt en ik ga er maar vanuit dat over de vormgeving en het taalgebruik is nagedacht. Het komt me allemaal best bekend voor. De ingrediënten poppetje, kamers, theorie, tips, vragen, beloning zijn al in vele variaties verwerkt. Ondanks dat ik het een prima initiatief vind, bevestigt het wel mijn idee dat het gewoon heel lastig is om een goed, mooi én onderscheidend product over internetgebruik te maken.

Maar het motto van Willie Webwijs staat als een huis: gewone kansen voor bijzondere mensen. Het is goed dat er mensen zijn die dat niet uit het oog verliezen.

woensdag 7 oktober 2009

Hoe overleef ik de Kinderboekenweek

2 reacties

Houdbaar van 7 t/m 17 oktober!
Ook in de boekhandel of bibliotheek bij u in de buurt.



En de winnaars is:
Peter Verhelst met Het geheim van de keel van de Nachtegaal

maandag 5 oktober 2009

Nederland Leest Oeroeg

6 reacties
Op 23 oktober start editie 2009 van Nederland Leest, met in de hoofdrol het boek Oeroeg van Hella S. Haasse. Ter voorbereiding op dit feestje verscheen vorige week een 'inspiratiefilm' voor bibliotheken. Met ideeën en handvatten over hoe je de campagne bij jouw klanten onder de aandacht brengt en hoe je alle promotiematerialen inzet.

Ik weet het niet hoor. We doen als branche op sommige vlakken toch echt wel bijzondere dingen. Maar onszelf in de markt zetten - zelfs binnen onze eigen markt - is nog altijd niet ons sterkste punt. Er borrelt van alles bij me naar boven tijdens dit filmpje, maar inspiratie... nee, dat zit er niet tussen.



Toch gaan we er wel weer wat moois van maken dit jaar, hoor. Reken maar!

donderdag 1 oktober 2009

Internet bevordert schrijfvaardigheid

0 reacties
Ik blogde al eens over een onderzoek waaruit blijkt dat kinderen, die veel sms-afkortingen gebruiken, een betere leesvaardigheid ontwikkelen. Deze week blogde NRCnext over een hoogleraar, die aantoont dat internet goed is voor je schrijfvaardigheid. Zij noemt drie redenen waarom bloggen, twitteren, sms-en en chatten het schrijven bevordert.
  • Mensen schrijven voor de lol. En iedereen mag meedoen, want je wordt op fora en blogs niet afgerekend op je schrijffouten.
  • Schrijven op het web vereist retorische vaardigheden, want je (wisselende) publiek moet geprikkeld worden.
  • Het nodigt uit tot creativiteit, denk aan twitterhaiku's, 160's, korte-verhalen-wedstrijden of schrijfblogs.

Klinkt logisch. Maar de spelling dan? Die bleek niet slechter dan 20 jaar geleden. Sommigen vinden het zelfs heerlijk dat 'op internet het medium van schrift eindelijk uit de klauwen van de schoolmeesters bevrijd wordt. De samenleving laat spelling daar spontaan los.'

Ben ik beter gaan schrijven door het bloggen? Ja, toch wel. Ik heb meer snelheid en gevoel ontwikkeld voor wat ik wel en niet lekker vind lezen en schrijven. Wat ook van pas komt bij de zakelijke stukken die ik moet opleveren. En ik ben kritischer geworden, naar mezelf en naar anderen. Vooral teksten die heel veel woorden nodig hebben om uiteindelijk niks te zeggen, daar prik ik nu zo doorheen. Iemand zei eens: hoe langer je nodig hebt om iets uit te leggen, hoe onzekerder je er over bent. Helemaal waar. Als ik nu aan de derde alinea van een argumentatie begin, gaan er alarmbellen rinkelen. Wie probeer ik voor de gek te houden...

Maar die schrijfontwikkeling komt bij mij door het bloggen, door het schrijven van teksten met een kop en een staart, met volzinnen en interpunctie. Teksten die ik 3-4-5 keer overlees en verbeter voordat ik ze 'publiceer'. En waar dan soms toch - oh vloek - een spelfout in blijft hangen. Die ontwikkeling heeft niks te maken met wat ik twitter, sms of chat. Daar overheersen de snelheid, de afkortingen, het indikken, de smiley's en vooral het geworstel met tiptoetsen, pointers en spoorwissels.

Ik wil best geloven dat we niet slechter zijn gaan spellen, maar dat we alle bagger die er altijd al was nu gewoon veel meer zien omdat iedereen overal z'n zegje op het web kan rammelen. Dus ik stel voor dat we een volgende keer al die verschillende schrijfprogramma's op internet lekker uit elkaar trekken. En dan onderzoeken we ook even of de gebruikers van Facebook zich qua lezen en schrijven beter ontwikkelen dan de gebruikers van Hyves. Genoeg te vergelijken, zou ik zeggen ...eh... schrijven.

Liefhebbers van leuke schrijfsels en forumgedoe raad ik de reacties bij de blogpost van NRCnext aan. Taal en taalfouten maken wat los in de mens.